Gan Martin Arnold, Partner Aur y Rhaglen Cyflymu Twf
Eich brand, eich dyluniadau, eich arloesiadau - dyma rai o’ch asedau busnes mwyaf gwerthfawr. Ond mae llawer o fusnesau sy'n tyfu yng Nghymru yn gwneud camgymeriadau tyngedfennol ynghylch eiddo deallusol a allai gostio miloedd, neu'n waeth, eu mantais gystadleuol nhw. Yma, mae'r arbenigwr IP Martin Arnold o WP Thompson, Partner Aur y Rhaglen Cyflymu Twf (RCT) yn esbonio'r chwe gwall costus i'w hosgoi.
1. Rhagdybio nad oes gan eich Busnes chi IP
Mae llawer o fusnesau, boed yn rhai newydd neu sy’n bodoli ers tro, yn tanbrisio’r eiddo deallusol maen nhw'n ei greu. Y tu hwnt i asedau amlwg megis brandio a dylunio cynhyrchion, gall fod eiddo deallusol gwerthfawr, yn aml, mewn prosesau, meddalwedd berchnogol a gwybodaeth ymarferol gyfrinachol.
Cam gweithredu: cynhaliwch archwiliad IP i nodi’r IP yn eich busnes chi. Mae archwiliad IP yn adolygiad strwythuredig o asedau IP eich busnes a'r portffolio IP presennol, gan helpu i ddatgelu gwerth a nodi risgiau, megis arloesiadau sydd heb eu diogelu.
2. Anwybyddu Gwerth eich IP
Mae cydnabod IP heb werthfawrogi ei werth yn gyfle a gollwyd i fusnesau o unrhyw faint. Yn achos busnesau newydd, gall portffolio IP cryf ennyn hyder buddsoddwyr, agor cyfleoedd trwyddedu a chynhyrchu refeniw. Yn achos cwmnïau sy’n bodoli ers tro, gall portffolio IP cryf wella prisio, sicrhau benthyciadau busnes a gefnogir gan IP a chryfhau cystadleurwydd yn y farchnad fyd-eang.
Cam gweithredu: Diogelwch beth sy’n gyrru eich incwm. Cofrestrwch nodau masnach ar gyfer busnesau trwm o ran eu brand a sicrhau hawliau patent a dylunio ar gyfer cwmnïau sy'n seiliedig ar gynhyrchion.
3. Datgelu Eich IP
Camgymeriad IP cyffredin arall yw datgelu eich IP cyn i chi ystyried y camau priodol, megis ei gofrestru neu ei gadw'n gyfrinachol. Mae hyn yn arbennig o berthnasol ar gyfer patentau, y gellir eu rhoi dim ond os nad yw eich arloesiad wedi'i ddatgelu i'r cyhoedd cyn ei ffeilio. Mae cynadleddau, cyhoeddiadau, deunyddiau hyrwyddo a gwerthiant cynnar yn cyfrif yn ddatgeliad.
Cam gweithredu: sefydlu polisi IP y mae pob gweithiwr yn ymwybodol ohono ac ystyried eich portffolio IP cyn unrhyw gyhoeddiad.
4. Gohirio Cofrestru Nod Masnach
Mae nod masnach (RTM) yn amddiffyniad cyfreithiol cofrestredig ar gyfer eich enw brand, logo, neu slogan, gan sicrhau mai dim ond chi a gaiff ei ddefnyddio mewn cysylltiad â'ch cynhyrchion neu wasanaethau.
Mae llawer o sylfaenwyr a hyd yn oed busnesau sefydledig yn cymryd yn ganiataol y gallan nhw gofrestru eu brand maes o law, neu ddibynnu ar hawliau heb eu cofrestru megis cyflwyno, ond gall hyn fod yn beryglus. Gall cystadleuwyr neu oportiwnwyr ffeilio yn gyntaf, a’r canlyniad wedyn yw nad ydych chi’n gallu defnyddio'ch enw brand eich hun, gan orfodi ail-frandio costus.
Cam gweithredu: Siaradwch â gweithiwr proffesiynol IP am gofrestru nodau masnach i amddiffyn eich brand, pa un ai a ydych chi'n dal i fireinio'ch busnes neu’n gwmni sefydledig.
5. Anwybyddu IP mewn Contractau
Mae partneriaethau, cydweithrediadau a chytundebau cyflenwyr yn aml yn cynnwys rhannu syniadau. Yn achos busnesau newydd, gallai hyn ddigwydd ar ddechrau’r broses o ddatblygu cynhyrchion gydag ymchwilwyr prifysgol neu ymgynghorwyr. Yn achos busnesau sefydledig, gall ddigwydd mewn mentrau ar y cyd, bargeinion trwyddedu, prosiectau integreiddio technoleg, neu wrth weithio gyda chyflenwyr byd-eang. Heb gymalau IP clir mewn cytundebau, rydych chi'n mewn perygl o golli rheolaeth a pherchnogaeth ar arloesiadau, brandio, neu ddealltwriaeth ymarferol.
Cam gweithredu: Cynhwyswch bob amser ddarpariaethau perchnogaeth IP a chyfrinachedd mewn contractau. Diffiniwch pwy sy'n berchen ar welliannau a beth sy'n digwydd os bydd y berthynas yn dod i ben.
6. Esgeuluso Amddiffyniad Rhyngwladol
Pa un ai a ydych chi'n fusnes newydd sy'n cynllunio twf byd-eang neu'n gwmni sefydledig sy'n allanoli gwaith cynhyrchu, nid yw amddiffyniad yn y DU yn unig yn ddigonol. Gall cystadleuwyr dramor gopïo eich brand neu dechnoleg heb dorri unrhyw hawliau IP yn y DU.
Cam gweithredu: Nodwch eich marchnadoedd allweddol, eich seiliau gweithgynhyrchu a lleoliadau cwsmeriaid. Ffeiliwch geisiadau rhyngwladol yn gynnar, yn enwedig yn achos nod masnach a phatentau.
Ni ddylai eich strategaeth IP fod yn ôl-ystyriaeth. O'ch cais nod masnach cyntaf i amddiffyniad rhyngwladol, gall cael arweiniad arbenigol yn gynnar arbed miloedd i chi a diogelu eich mantais gystadleuol. Bydd y chwe cham hyn yn eich helpu chi i osgoi'r trafferthion mwyaf cyffredin - ond os nad ydych chi'n siŵr ble i ddechrau, gall cymorth proffesiynol wneud gwahaniaeth mawr.