Mark Llewelyn Evans

Mae Mark Llewelyn Evans wedi treulio ei fywyd yn defnyddio ei lais - yn gyntaf ar rai o lwyfannau opera mwyaf y byd, ac yn awr mewn ysgolion, neuaddau a chymunedau ledled Cymru. Yn fariton Cymreig wedi’i hyfforddi yn Ysgol Gerdd a Drama Guildhall a’r National Opera Studio, mwynhaodd Mark yrfa perfformio ryngwladol dros 25 mlynedd gyda chwmnïau fel Opera Cenedlaethol Cymru a’r Royal Opera.

Ond er bod gwefr y llwyfan a’r cymeradwyaeth yn gyffrous, dechreuodd Mark deimlo galwad gryfach - awydd i ddefnyddio’i brofiad i greu effaith ddyfnach. Yn raddol, ffurfiwyd cred syml ond pwerus: mae creadigrwydd yn perthyn i bawb, nid i rai dethol yn unig.

O’r gred honno y ganwyd ABC –  AMDANI BLANT CYMRU / ANY BODY CAN, mudiad arobryn sy’n grymuso plant i ddod o hyd i’w llais drwy gerddoriaeth, adrodd straeon a dychymyg.

Sut y dechreuodd y daith

Fel llawer o syniadau entrepreneuraidd, ni ddechreuodd ABC gyda chynllun busnes - ond gyda gonestrwydd ac angerdd. Roedd angen gwaith ychwanegol ar Mark ar y pryd, ond yn bwysicach fyth, roedd ganddo awydd dwfn i rannu ei gariad at gerddoriaeth, opera a pherfformio gyda phlant mewn ffordd oedd yn wirioneddol gysylltiedig â’u byd nhw.

Ar ôl blynyddoedd o ganu opera ar y llwyfannau mwyaf, gofynnodd gwestiwn syml ond pwysig iddo’i hun: sut mae gwneud cerddoriaeth glasurol yn gyffrous, yn hygyrch ac yn berthnasol i bobl ifanc? Nid yn ofnus. Nid yn frawychus. Ond yn fyw, yn llawn llawenydd ac yn gofiadwy.

Ymateb Mark oedd newid y dull - ddim y plentyn.

Rhoi caniatâd i fod yn greadigol

Mae Mark wastad wedi caru bod o gwmpas pobl ifanc - eu gonestrwydd, eu hegni, eu dychymyg, a’r ffordd maen nhw’n gweld y byd cyn iddo gael ei gyfyngu gan “dylwn” a “alla i ddim”. Dros y blynyddoedd, mae wedi gweld yr un peth dro ar ôl tro: pan roddir caniatâd i blant fod yn greadigol, mae rhywbeth arbennig yn digwydd.

Mae hyder yn tyfu. Mae lleisiau’n dod i’r amlwg. Mae breuddwydion yn ymestyn ymhellach nag erioed.

Mae plant nad ydynt fel arfer yn codi eu llaw yn dechrau disgleirio. Mae’r rhai sy’n meddwl “dydy hyn ddim i mi” yn sylweddoli mai iddyn nhw ydyw hefyd. Drwy hiwmor, drama, cân ac ymarfer cynhwysol, mae ABC yn tynnu’r ofn allan o gerddoriaeth glasurol ac yn ei ddisodli â llawenydd, cysylltiad a balchder.

Mae cenhadaeth ABC yn syml ond yn radical: sicrhau bod pob plentyn yn teimlo eu bod yn perthyn, yn credu ynddyn nhw eu hunain, ac yn gwybod bod AMDANI BLANT CYMRU—ANY BODY CAN.

Rhyddid i fod yn fentrus

Un o’r pethau gorau am fod yn ei fos ei hun, meddai Mark, yw’r rhyddid - rhyddid i fod yn greadigol, i fod yn ychydig yn wallgof, ac i ddilyn syniadau nad ydynt efallai’n gwneud synnwyr ar bapur, ond sy’n gweithio’n berffaith mewn ystafell llawn plant.

Mae’r rhyddid hwn wedi caniatáu i ABC fod yn ddewr. I gymryd risgiau. I wisgo fel cyfansoddwyr gwallgof. I droi opera yn stori a gwneud chwerthin yn ganolog i ddysgu. Mae’n golygu ymddiried yn reddfau Mark fel perfformiwr ac addysgwr - ac ymateb i’r hyn sydd ei angen ar blant yn y foment honno, nid dim ond beth mae fframwaith yn ei ddweud.

Gwydnwch y tu ol i’r llenni

Nid yw’r daith wedi bod yn hawdd. Yr her fwyaf a wynebwyd gan Mark yw ariannu. Nid yw adeiladu ABC erioed wedi bod yn llwybr syml, ac fel llawer o sefydliadau celfyddydol llawr gwlad, bu’n rhaid iddi oroesi heb rwyd ddiogel - yn dibynnu ar gyllid prosiect, partneriaethau a dyfalbarhad pur.

Bu adegau pan oedd y dyfodol yn ansicr, pan oedd costau’n codi, ac y gallai rhoi’r gorau iddi fod wedi ymddangos yn benderfyniad rhesymol. Ond ni wnaeth Mark roi’r ffidil yn y to.

Wrth ddathlu 10 mlynedd o ABC – ANY BODY CAN / AMDANI BLANT CYMRU, mae ei oroesiad a’i llwyddiant yn dystiolaeth o gadernid, ffydd a phenderfyniad i beidio â gadael i rywbeth ystyrlon ddiflannu am ei fod yn anodd.

Neges i bobl ifanc

Mae stori Mark yn profi nad oes rhaid i lwybrau gyrfa fod yn syth - ac y gall creadigrwydd fod yn angerdd ac yn bwrpas. O lwyfannau opera rhyngwladol i ysbrydoli plant ledled Cymru, mae ei daith yn dangos y gall syniad sydd wedi’i ysgogi gan gred, dewrder a gofal greu newid gwirioneddol.

A’r wers fwyaf pwerus oll?

Mae dy lais di’n bwysig.
Mae dy syniadau di’n bwysig.
ABC—AMDANI BLANT CYMRU—ANY BODY CAN.