31 Mawrth 2026
Mae'n ofynnol i bob ceidwad adar, boed yn fasnachol neu’r rhai sy’n cadw adar yn yr ardd gefn, ddilyn mesurau bioddiogelwch llym i helpu i atal ffliw adar rhag lledaenu.
Ym mis Tachwedd 2025, cyflwynodd Gymru fesurau gorfodol ar gadw adar dan do o dan y parth atal ffliw adar oherwydd lefelau risg uwch a ysgogwyd gan y nifer cynyddol o achosion a ganfuwyd mewn adar gwyllt ac adar a gedwir ledled Prydain Fawr.
Rhaid i bob ceidwad sy'n cadw 50 o adar neu fwy eu cadw dan do, gyda'r gofyniad hefyd yn berthnasol i heidiau llai lle mae wyau neu gynhyrchion dofednod yn cael eu gwerthu neu eu rhoi i ffwrdd.
Mae ffliw adar pathogenig iawn (HPAI), yn glefyd firaol heintus iawn a all effeithio ar systemau resbiradol, treulio neu nerfol llawer o rywogaethau adar. Er bod y straen presennol yn peri risg fach iawn i iechyd pobl, mae'r firws yn lledaenu'n hawdd ymhlith adar, yn enwedig yn ystod y gaeaf pan fydd rhywogaethau mudol yn weithredol.
Mae ffliw adar yn peri bygythiad mawr nid yn unig i iechyd a lles anifeiliaid ac incwm busnesau, ond hefyd i wydnwch systemau bwyd a diogelu iechyd y cyhoedd.
Dywedodd Dafydd Jarrett, Ymgynghorydd Bwyd a Ffermio Cenedlaethol NFU Cymru: "Mae H5N1 yn ôl pob tebyg y math mwyaf gwenwynig a pharhaus o ffliw adar rydyn ni wedi'i weld yn y DU. Mae angen bioddiogelwch o'r radd flaenaf i'w gadw draw. Rwy'n argyhoeddedig bod ceidwaid dofednod masnachol wedi gwneud yn union hyn, gan gyfrannu, diolch byth, at y nifer isel o achosion yma yng Nghymru. Fodd bynnag, gyda'r firws yn bresennol ym mhoblogaeth adar gwyllt a chyda ddim ond llwy fwrdd o ysgarthion halogedig yn gallu heintio 1 miliwn o adar, ni allwn orffwys ar ein rhwyfau. Mae angen i'r diwydiant hefyd geisio'r cyngor gorau posibl o ffynonellau dibynadwy fel hyn a'i gymhwyso ar eu ffermydd unigol ddydd ar ôl dydd".
Gall adar yr effeithir arnynt gan y clefyd ddangos ystod o symptomau, gan gynnwys pen chwyddedig, lliw glas ar y gwddf, colli archwaeth, anawsterau gydag anadlu megis anadlu'n drwm, pesychu, tisian neu gecian, dolur rhydd, cynhyrchu llai o wyau, a chynnydd amlwg mewn marwolaethau o fewn yr haid.
Gall rhai mathau o’r clefyd ledaenu’n gyflym ymhlith adar ac maent yn gysylltiedig â chyfraddau marwolaethau uchel. Anogir pob ceidwad adar i gynnal y lefelau bioddiogelwch uchaf a pharhau i fod yn effro am unrhyw arwyddion o glefyd.
Dywedodd Ian Jones, MRCVS, Cyfarwyddwr Grŵp Milfeddygol Hafren: “Os ydych chi’n cadw eich adar dan do, rydych chi’n lleihau’r risg o gael ffliw adar o ffactor o ddau. Mae bioddiogelwch a gwella’r ffordd rydych chi’n gofalu am eich fferm a sut rydych chi’n ei rheoli yn lleihau’r risg o bedwar deg pedwar, ugain gwaith yn fwy. Mae’r ffermydd gorau gyda’r bioddiogelwch gorau yn llawer llai tebygol o ddal y clefyd.”
Mae bioddiogelwch yn hollbwysig
Anogir ceidwaid adar o bob math yn daer i gynnal mesurau bioddiogelwch llym; boed yn gofalu am ychydig o adar anwes neu'n rheoli haid fasnachol fawr. Er mwyn amddiffyn eu hadar a lleihau'r risg o glefyd, dylai pob ceidwad dofednod gymryd y camau hyn i gynnal y safonau bioddiogelwch uchaf:
- Cyfyngu ar symudiadau i mewn ac allan o lociau adar
- Glanhau a diheintio esgidiau gyda chynhyrchion cymeradwy a chadw ardaloedd dan do yn lân
- Rhoi bwyd a dŵr i adar mewn mannau caeedig yn unig
- Atal adar gwyllt rhag cael mynediad i ardaloedd adar, er enghraifft defnyddio rhwydi dros byllau a thrwy ddileu mynediad at ffynonellau bwyd
- Cadw eu hadar draw o leoedd a ddefnyddir gan wyddau, hwyaid a gwylanod
- Glanhau a diheintio cerbydau, offer ac arwynebau caled sydd wedi’u halogi
- Monitro adar am arwyddion o glefyd a rhoi gwybod i filfeddyg neu’r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) am unrhyw adar gwael neu farwolaethau anesboniadwy
Dylai pob ceidwad adar gwblhau rhestr wirio hunanasesu bioddiogelwch gorfodol yn flynyddol a'i chadw fel cofnod. Mae hyn yn ofyniad cyfreithiol pan fydd parth atal ffliw adar ar waith. Gellir dod o hyd i'r rhestrau gwirio hyn yma: Bioddiogelwch ac atal clefydau mewn dofednod ac adar a gedwir | LLYW.CYMRU
Os ydych chi'n amau ffliw adar, cysylltwch â'ch swyddfa Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) leol ar unwaith ar 0300 303 8268. Bydd milfeddygon APHA yn ymchwilio i achosion posibl. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma: Ffliw adar (ffliw adar) | LLYW.CYMRU