Astudiaeth ddichonoldeb ynni adnewyddadwy
- Statws:
- Cyflawn
- Wedi'i ffermio gan:
- Tudur Parry
- Lleoliad:
- Pengelli Isaf, Caernarfon
- Sector:
- Llaeth
Trosolwg
Astudiaeth ddichonoldeb ynni adnewyddadwy
Mae Pengelli Isaf yn fferm deuluol gymysg wedi’i lleoli ar gyrion tref Caernarfon. Maen nhw’n ffermio 330 erw gyda buches laeth o 140 o wartheg Holstein Friesian sy’n lloia o fis Medi i fis Mawrth, ond yn gwyro’n sylweddol tuag at yr hydref. Mae’r gwartheg yn cynhyrchu 8,500 litr ar gyfartaled fesul buwch bob blwyddyn, ac mae’r llaeth yn cael ei werthu i Hufenfa De Arfon ar gontract yn seiliedig ar gyfansoddion ar gyfer cynhyrchu caws. Mae’r holl heffrod cyfnewid a'r stoc ifanc yn cael eu magu ar y fferm, ac mae bîff o’r fenter laeth naill ai’n cael ei werthu ar ffurf lloi, anifeiliaid stôr neu’n cael eu pesgi ar y fferm gan ddibynnu ar y flwyddyn, twf y glaswellt a chynnyrch porthiant. Mae’r fferm yn cadw diadell o 300 o famogiaid croes sy’n ŵyna dan do ac yn symud oddi ar y platfform pori llaeth ar ôl ŵyna ym mis Mawrth. Ynghyd â thoriadau silwair, tyfir ambell i gnwd gan gynnwys cnwd o india-corn blynyddol sy’n cael ei silweirio ar gyfer y dogn cytbwys cyflawn i’r fuches laeth dros y gaeaf.
Fel gydag unrhyw fusnes ffermio llaeth arall, mae ynni a thrydan yn gost sylweddol, gyda defnydd blynyddol o 74,000 kW sy’n costio £24,000 i’r busnes. Mae’r teulu’n awyddus i gwblhau astudiaeth ddichonoldeb i ymchwilio pa fath o systemau cynhyrchu trydan adnewyddadwy sy’n gweddu orau i’w busnes fferm, a chyfrif elw ar fuddsoddiad ar yr amser adennill i dalu costau llog y banc.
Bydd y prosiect hefyd yn cyfrannu at ganlyniadau Rheoli Tir yn Gynaliadwy gan gynnwys:
- Storio cymaint o garbon â phosibl
- Lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr
- Ecosystemau cydnerth
Llinell Amser Prosiect Diweddaraf
Dichonolrwydd ynni adnewyddadwy ar fferm Pengelli Isaf
Prif ganlyniadau
- Elw ariannol gorau: System solar ffotofoltaidd (PV) 6kWp ar gyflenwad trydan cam unigol presennol.
- Cyfnod ad-dalu: 9 mlynedd ar gyfer y system ffotofoltaidd 6kWp; 10 mlynedd ar gyfer y system ffotofoltaidd 15kWp ac uwchraddio i gyflenwad trydan tri cham.
- Elw net dros y 25 mlynedd nesaf: £25,574 (6kWp PV); £52,298 (15kWp PV).
Opsiynau tyrbin gwynt: Llai hyfyw yn ariannol nag opsiynau solar ffotofoltaidd oherwydd costau cyfalaf, gweithredu a chynllunio uwch. - Storfeydd batri: Cynyddu hunan ddefnydd o drydan a gynhyrchir ar y safle, fodd bynnag yn gostwng elw ariannol ychydig ar gyfer prosiectau ffotofoltaidd o ganlyniad i gostau cyfalaf uchel y batri ei hun, ond mae’n cynyddu hyfywedd tyrbinau gwynt ychydig.
- System hybrid ffotofoltaidd-gwynt: Yn fuddiol o safbwynt technegol o ran defnyddio cymaint o drydan a gynhyrchir ar y safle eich hunain â phosibl, ond yn llai deniadol yn ariannol na phrosiect ffotofoltaidd unigol o ganlyniad i gostau uchel ar gyfer y tyrbin gwynt.
Cefndir
Mae Pengelli Isaf yn fferm deuluol gymysg wedi’i lleoli ar gyrion tref Caernarfon. Maen nhw’n ffermio 330 erw gan gadw buches o 140 o wartheg llaeth Holstein Friesian sy’n lloia o fis Medi tan fis Mawrth, ond yn gwyro’n sylweddol tuag at yr hydref ar gyfer prif fenter y fferm.
Fel unrhyw fusnes fferm laeth arall, mae ynni a thrydan yn gost sylweddol. Roedd y teulu’n awyddus i gwblhau astudiaeth ddichonoldeb i weld pa systemau cynhyrchu trydan adnewyddadwy fyddai fwyaf addas i’w busnes fferm, a chyfrifo ffigwr elw ar fuddsoddiad ar amser ad-dalu. Mae’r fferm yn defnyddio oddeutu 74,000kWh o drydan bob blwyddyn ar hyn o bryd, sy’n costio oddeutu £24,000 y flwyddyn.
Diben y gwaith
Bu’r astudiaeth ddichonolrwydd yn archwilio hyfywedd ehangu’r fenter gynhyrchu ynni adnewyddadwy ar y fferm mewn perthynas â’r pwyntiau canlynol:
Gwerthusiad manwl o opsiynau solar ffotofoltaidd a thyrbinau gwynt.
Gwerthusiad o storfeydd batri a systemau hybrid.
Ystyried technolegau ynni adnewyddadwy eraill, yn enwedig trydan dŵr, biomas, treulio anaerobig a phympiau gwres.
Argymell gwelliannau o ran effeithlonrwydd ynni.
Darparu model ariannol er mwyn llywio penderfyniadau.
Yr hyn a wnaed
- Asesiad o’r safle: Adolygu’r defnydd ynni presennol ar y safle, isadeiledd ac addasrwydd y tir ar gyfer ynni adnewyddadwy.
- Dadansoddiad o’r grid: Trafod gyda Rhwydweithiau Ynni Scottish Power Energy Networks i ganfod cyfyngiadau capasiti a chostau uwchraddio’r cyflenwad.
- Modelu technoleg:
- Efelychu perfformiad system ffotofoltaidd gan ddefnyddio meddalwedd PVSol.
- Asesu cyflymder gwynt ar y safle gan ddefnyddio modelau NOABL, JRC, a’r Atlas Gwynt Ewropeaidd.
- Gwerthuso perfformiad y storfa fatri a gosodiadau systemau hybrid.
- Modelu ariannol: Cyfrifo amseroedd ad-dalu prosiectau, elw ar fuddsoddiad mewnol, Costau Trydan wedi’u Lefelu (LCOE), ac elw net dros oes prosiect, sef 25 mlynedd.
- Archwiliad effeithlonrwydd ynni: Nodi gwelliannau posibl i’r ffermdy a phrosesau ar y fferm.
Canlyniadau
- Solar Ffotofoltaidd:
- System 6kWp: Darparu’r elw gorau gyda chyfyngiad bach ar y trydan sy’n cael ei allforio yn ôl i’r grid.
- System 15kWp: Darparu allbwn ynni uwch ond llai o elw na’r system 6kW lai o faint.
- Tyrbinau gwynt:
- Britwind H5 (5kW): Hyfywedd ymylol, cyfnod ad-dalu hir.
- Britwind H11 (11kW): Gwell perfformiad ond gyda chost cyfalaf llawer uwch na thyrbin 5Kw. Byddai angen uwchraddio’r grid i gyflenwad tri cham.
- Storfeydd batri:
- Cynyddu faint o’r trydan a gynhyrchir ar y safle y gallwch ei ddefnyddio eich hun.
- Gwell hyfywedd ariannol dim ond wrth ei baru gyda thyrbin gwynt.
- System hybrid (solar a gwynt):
- Yn cyd-fynd â’i gilydd yn dechnegol o ran gwella defnydd o drydan a gynhyrchir ar y safle.
- Llawer llai deniadol na systemau solar ar eu pen eu hunain neu dyrbinau gwynt gyda batri.
- Technegau eraill:
- Ynni dŵr, treulio anaerobig, biomas a phympiau gwres: mae’r rhain yn bosibl o safbwynt technegol ond yn gallu bod yn heriol o safbwynt ariannol neu ymarferoldeb.
- Effeithlonrwydd ynni:
- Argymhellir defnyddio goleuadau LED, uwchraddio deunydd inswleiddio, ac adfer gwres ar y system odro.
Sut i’w roi ar waith ar eich fferm
- Defnydd ynni: Mesurwch eich defnydd ynni blynyddol gan edrych ar filiau a darlleniadau mesurydd.
- Effeithlonrwydd: Ystyriwch ffyrdd y gellir defnyddio ynni yn fwy effeithlon ar y fferm, e.e. goleuo, lefelau inswleiddio, ffenestri, gwres a dŵr poeth, adfer o wres, prosesau’r fferm a cherbydau.
- Cyflenwad trydan: Sicrhewch eich bod yn deall y math o gyflenwad trydan ar y fferm; cam unigol, cam deuol neu dri cham.
- Ynni adnewyddadwy: Chwiliwch am gyfleoedd posibl i gyflwyno ynni adnewyddadwy ar y fferm ar ardaloedd penodol o dir, toeau mawr ar adeiladau, nentydd neu afonydd gyda llif cyflym, bryniau agored, cyflenwad biodanwydd posibl megis slyri, cnydau gwastraff a phren gwastraff.
- Ymgynghorwch ag arbenigwyr: Gofynnwch am gyngor arbenigol.