Awel y Grug Diweddariad ar prosiect – Awst 2025

Beth sydd wedi cael ei wneud?

Dros yr wyth wythnos olaf cyn ŵyna yn 2025, cafodd y silweiriau meillion coch a meillion gwyn eu bwydo i grwpiau o famogiaid miwl Cymreig a Texel croes. Y nod oedd asesu buddion porthiant sy’n seiliedig ar godlysiau ar berfformiad mamogiaid ac ŵyn. Cafodd y paramedrau isod eu monitro a’u mesur cyn ac ar ôl ŵyna -

• cyflwr mamogiaid,
• rhwyddineb ŵyna,
• pwysau ŵyn ar enedigaeth,
• cynhyrchiant colostrwm a llaeth,
• twf ŵyn hyd at chwe wythnos oed.

Roedd y silwair a gynhyrchwyd o ansawdd ardderchog (gweler tabl 1), gydag egni metaboladwy (ME) cyfartalog o 10.8 MJ/kgDM, a oedd yn helpu i leihau’r angen am ychwanegion. Arweiniodd hyn at arbediad bras o £1.85 fesul mamog a oedd yn cario gefeilliaid a £2.31 fesul mamog a oedd yn cario un oen yn seiliedig ar gostau porthiant. Ar gyfer diadell o 500 o famogiaid yn sganio ar 150%, byddai hyn yn golygu arbediad o £1040 mewn costau bwydo yn unig. Gwnaed arbedion llafur hefyd o ran bwydo mamogiaid a oedd yn cario gefeilliaid ac un oen bob dydd sawl wythnos cyn ŵyna.

Tabl 1: Dadansoddiad silwair 2024

 

 

	Porfa barhaol					Meillion gwyn		Meillion coch
	Uwchben y tŷ	3SF	NF2	NF	15F2	WC	WC 2il doriad	Toriad cyntaf	2il doriad	3ydd toriad
DM	73.4	57.3	37.5	53.2	40.2	45.8	31.5	39.5	33.1	24.2
CP	13.4	16.4	14.4	15.3	13.9	11.8	13.0	11.9	13.1/11.5*	16.7/14.5*
ME	9.4	11.0	10.9	10.8	10.9	10.8	11.3	10.6	11.5	11.2
FME		9.6	8.9	9.4	9.1	9.2	8.9	8.8	8.9	8.1
ERDP		133	112	123	109	93	102	93	102	130
DUP		21.2	20.8	19.2	19.9	15.9	18.1	15.9	18.3	25.3
Pwysau’r byrnau	390	500	790	580	774	813	800	654	750	854
Nifer y byrnau	45	43	40	48	24	46	33	76	33	39
Nifer y tunnelli ar gael	17.55	21.5	31.6	27.8	18.6	37.4	26.4	49.7	24.8	33.3
Tunnelli Deunydd Sych	12.9	12.3	11.9	14.8	7.5	17.1	8.3	19.6	8.2	8.1
Ychwanegion	18%	SBP	18%	SBP	18%	18%	18%	18%	18%	SBP

*cemeg gwlyb

Roedd pwysau ŵyn ar enedigaeth yn dda ar y cyfan. Roedd ŵyn a anwyd i famogiaid a oedd wedi’u bwydo ar silwair meillion coch yn tueddu i gael gefeilliaid ychydig trymach, ac roedd yr ŵyn a anwyd i famogiaid hŷn a oedd wedi’u bwydo ar silwair meillion gwyn yn ŵyn unigol ychydig yn drymach (gallai hyn fod yn rhannol oherwydd bod y grŵp ŵyn unigol ar feillion coch yn cynnwys mwy o hesbinod na’r grŵp ŵyn unigol ar feillion gwyn). Ganwyd yr ŵyn unigol a dyfodd gyflymaf i’r mamogiaid hŷn a oedd wedi’u bwydo ar silwair meillion gwyn, gan ddangos cynnydd pwysau byw dyddiol dros 300g. I’r gwrthwyneb, tyfodd yr efeilliaid a anwyd i famogiaid a oedd wedi’u bwydo ar silwair meillion coch yn gynt na’r rhai a oedd wedi’u bwydo ar silwair meillion gwyn.

Camau nesaf

• Lambs will be randomly allocated to 3 even groups according to current weight, sex, breed and whether born a twin or single.
• Each group will be rotationally grazed on their allocated plots using temporary electric fences to ensure minimum ‘on time’ and adequate rest periods.
• Lambs will be weighed every 3 weeks until they reach the target weight and condition and are sent to market or slaughter. Data gathered will be analysed and combined with the phase 1 data to produce the final report, including a return on investment for both seed mixtures trialled.

For a full interim project report, please contact timtechnegolcff@mentera.cymru